ZEER MOEILIJK OPVOEDBAAR ! over jeugd psychiatrisch centrum Zandwijk

 

Laat je niet kennen, zo luidde  de  veelzeggende titel van het boek geschreven door dr. J. Schouten, drs. Blankenstein en dr. Hirsch met bijdragen van dr. Eijer. Uitgegeven in het begin van de jaren 70. De dissertaties behelsden een eerste structurele wetenschappelijke productie te zijn over adolescenten met psychische problemen. Een omschrijving als verkenning of poging  was meer op zijn plaats geweest. Een testcase vooral op het gebied van neurotische depressies veroorzaakt door problemen bij de opvoeding. Alle schrijvers waren als therapeuten verbonden aan het instituut Zandwijk. In 1972 werd dr. Jan Schouten, een moederloze Freudiaan , mede naar aanleiding van deze publicatie benoemd tot eerste lector in de psychopathologie* van de pubertijd.

Waarom deze niet al te leesbare inleiding. Wel, dat boekje ging over mij en mijn medelotgenoten op Zandwijk. Een jeugdpsychiatrisch centrum , een experiment van de universiteit in Utrecht in samenwerking met het ministerie van Justitie, gelegen aan het einde van de Scheltema laan in Amersfoort. Met een dependance op de Regentessen laan. Met aan het hoofd de psycholoog van Linschoten. Een instelling waar ik één van de proefkonijnen was. Een verwarde tweevoeter waarmee men hoopte zijn kennis op het gebied van opvoedingsproblemen d. m. v. nieuwe testen te vermeerderen. Te kijken wat werkte en wat niet op het gebied van de totaal verknipte pubers , rijp voor de de jeugdpsychiatrie.! Alleen dat wist je bij binnenkomst niet. Je vertrouwde erop , dat zij het wel zouden weten . Je zouden kunnen helpen! Niets bleek minder waar.

In dit vlotschrif zal ik het maar noemen, het was nog net geen schotschrift, werd een wel erg positief beeld geschetst wat door mij en de overige pupillen vooral werd beschouwd als een falen van de jeugdzorg. Om het vriendelijk te zeggen. Dr. jan Schouten was in dat behandelingstehuis mijn psychiater. Een deskundige, die er zichtbaar mee worstelden, dat mijn I.Q. hoger was dan het zijne. Elke sessie werd daardoor ,in plaats van vooruitgang te boeken in het onderkennen van de problematiek, waarmee ik al jaren worstelde, een soort van machtsstrijd over wie het slimste was van ons twee. Wie de een voor de ander kon aftroeven met op de spits gedreven antwoorden. Bij het signaleren door mij werd dat hoe kan het ook anders ontkend.

De dagbehandeling in het boek zo idealistisch beschreven bleek in de praktijk neer te komen op luisteren naar en doen wat je gezegd werd en je vooral je steeds weer aanpassen. Terwijl het gros van de pupillen worstelden met autoriteitsconflicten. Dit zonder veel tekst en uitleg in de vraag hoe en waarom. De situatie verschilde daarmee niet veel van bij de meesten van ons thuis. We werden niet geslagen, dat scheelde, maar wel opgesloten. Alleen nu in het gezelschap van 12 opgroeiende broers, die met dezelfde problematiek kampten als ik. Een gezelschap apostelen waar zelfs de Heer geen orde over had kunnen houden

Het was de pupillen ten strengste verboden kennis te nemen van de behandelingsmethoden. Tegenwoordig zouden we zeggen Stasi methoden. De inbraak in het kantoor van de directeur om mij toegang te verschaffen tot mijn eigen behandelingsplan werd mij dan ook hoogst kwalijk genomen. Dit vanwege de angst, dat anders de leiding of de groepsgenoten met dergelijke kennis gemanipuleerd kon worden. In mijn geval mede door de woorden van mijn psychiater vonden ze dat een reëel gevaar. Na 5 maanden werd ik op mijn 16de letterlijk zonder pardon op straat gezet. Met de woorden : zoek het zelf maar uit, omdat ik als woordvoerder de rol van zondebok kreeg toebedeeld voor de gerezen onrust in het tehuis. In een tijd dat er sprake was van een democratiseringsgolf, waar ik slechts de voorbode van was.

Pas jaren later wilde ik het boek lezen. . Bij het doorlezen van dit geschrift stoorde het mij op welke wijze de waarheid geweld werd aangedaan. Hetgeen wel vaker aan de hand is met zaken, die maar van een kant worden uitgelicht. Ze zouden eigenlijk een soort van waarheidscommissie in het leven moeten roepen die dit soort rapportages en publicaties aan de tand voelt en aan wat werkelijk is gebeurd  toetst. Nu kan iedereen op grond van eenzijdig onderzoek beweren wat hij wil. Methodiek is slechts het instrument en hoeft niet de waarheid  boven tafel  te brengen of reëel inzicht te verschaffen. de waarheid begint met onpartijdigheid en weten van je eigen positie. Zo nodig de zwakte daarin

Wat mij vooral verbaasde was, dat er niet een interview in stond met zij waar het nu uiteindelijk omging. Er werd hoogstens wat geciteerd en gegrossierd in losse uitspraken. Ze lieten geen pubers met problemen en hoe ze die zelf ervoeren aan het woord. Toch ontleenden alle auteurs en psychiaters van dit boek er volkomen ten onrechte het nodige prestige aan.

Het was nog typisch de behandeling oude stijl . Het beter weten en geen tegenspraak dulden van geneesheren over de ruggen van de patiënten heen. Zo als ik na deze ervaring op jeugdpaviljoen Zandwijk altijd beweer. Als je iets wil verbeteren en veranderen geldt in het algemeen, moet je eerst uitzoeken of de verhoudingen niet al verziekt zijn door ingewortelde en paternalistische machtsstructuren. Mensen overwegend mannen, die het menen beter te weten op grond van een beetje meer kennis en een volledig gebrek aan inlevingsvermogen. Kennis, die in de praktijk niet hoeft te werken. Gesettelde Gezagdragers dronken van een macht, die ze ten koste van alles willen hooghouden en handhaven. Hoe zeggen ze dat ! Geneesheer genees eerst uzelf. Door de patiënt serieus te nemen als mens.

LUDO.

Het boek is nu niet meer te krijgen , maar is nog wel jaren als handboek gebruikt.

Psychopathologie – Wikipedia

https://nl.wikipedia.org/wiki/Psychopathologie