Cartoonesk!

Het doel van de vrijheid van meningsuiting is niet de toch al fors toegenomen polarisatie in de wereld nog verder aan te zwengelen. Al hebben de meningen en reacties op de sociale media van veel napraters nog wel vaker iets weg van de ouderwetse tot vervelens toe afgespeelde draaiorgeldeuntjes die je vroeger op- elke straathoek moest beluisteren Repertoire dat alleen zuiver klonk als de orgeldraaier goed was uitgeslapen, geen ruzie had met zijn minnares of vroeger dan gewoon naar huis, zijn koters en moeder de vrouw wilde.

Integendeel, het zou als het grootste voertuig (zie boeddhisme*) moeten dienen om te komen tot een onbelemmerde uitwisseling en eindeloze stroom van vrije gedachten. Door als instrument voor het goede te dienen vindt deze redelijke vrijheid zijn morele rechtvaardiging. Daarmee bovendien de mogelijkheid scheppend als stille of beter verstillende kracht* een positieve bijdrage te leveren aan de samenhang van de maatschappij. Een vreedzaam naast elkaar bestaan. Door het positieve gebruik ervan tot sociale ontplooiing en ontmoeting van schijnbare tegenpolen. Een verruiming en verdieping zo als die volgens de Britse politiek filosoof Isaiah Berlin* ook geldt voor het meer algemene begrip vrijheid. Een containerbegrip dat alleen te definiëren valt in de effecten die het teweeg brengt. Waardoor hoogstens een gedeelde causaliteit door toeschrijven ontstaat. Wat voor hier als verklaring voor sommige aspecten van de theologie te ver gaat om dieper op in te gaan.

 Dat die toename van de tweedeling, het op de spits drijven van meningen er toch vaak van komt, ligt niet aan het instrument zelf. Toch moet worden toegeschreven aan de intolerantie , het stuitend gebrek aan kennis van hen die zich om welke reden dan ook vastklemmen aan hun eigen meningen en opvattingen. Zichzelf als het ware de vrijheid ontnemen van mening te kunnen en mogen veranderen.

Hieraan moest ik denken toen ik een artikel las op Facebook, waarin flink tekeer werd gegaan tegen de islamitisch geestelijkheid in Iran. In een moeite door alle godsdiensten met het argument; God bestaat niet, maar meteen een veeg uit de pan meekregen als broddelend mensenwerk. En dit omdat Iraanse diplomaten bezwaar hadden gemaakt tegen publicatie van voor hun kwetsende afbeeldingen. Gemaakt voor een cartoonwedstrijd, uitgeschreven door het Franse satirisch bedoelde blad Charlie Hebdo*. Een onafhankelijk weekblad vol cartoons en tekst dat vooral een libertinistische* denkwereld verraadt en propagandeert. Let wel dat is hun goed recht, maar ook een heikele zaak door hun vaak radicale en eenzijdige stellingname, vooral waar het de moslimwereld betreft. Door de gevoeligheid binnen die cultuurwereld over vooral iconoclastische* kwesties   kan een reactie van die kant bijna niet uitblijven. Daar wordt heb ik wel eens het idee fors op in gezet, om het eigen gelijk (vooroordeel) te bewijzen. Terwijl, maar dat is mijn persoonlijke mening er vaak al te makkelijk op de man en niet op de bal gespeeld wordt. Maar dat kan ook te wijten zijn aan de inherente zwakte waar bijna elke cartoon aan lijdt. Het onvermogen om dieper op de zaken in te gaan. Omdat de humoristisch bedoelde afbeelding in hoofdzaak generaliseert en daardoor stereotypen versterkt. Wat ook kan worden toegeschreven aan gebrek aan creativiteit of de enge politieke stellingname bij de tekenaars.

Persoonlijk maar dat is niet meer dan mijn mening vind ik de cartoons in dit blad in vergelijking met die in bijvoorbeeld The new York Times niet bijster subtiel, origineel of humoristisch. Niet elke karikaturale opgeblazen vertekening van de werkelijkheid levert ook stof tot lachen of nadenken op. Wat ze vooral missen om tot de echte humor te worden gerekend is een zeker relativeringsvermogen en een subtiele vorm van zelfspot. Deze manier van uitbeelden van specifieke groepen doet me meer denken aan de manier waarop de Joden in het lijfblad van de nationaalsocialisten Der Stürmer* voor en tijdens de tweede wereld oorlog werden afgebeeld en weergegeven.

Waar ik me aan stoor in het betoog is de drogreden dat deze Iraanse regering woordvoerders geen recht van spreken hebben gezien de ‘miserabele’ toestand van de mensenrechten in hun land. Het recht van vrijheid van meningsuiting geldt zonder aanzien van de persoon. Is daarin absoluut. Dat argument dat ze niet moeten miauwen staat daarmee volkomen los van wat we er nu speelt in het debat over het wel of niet gekwetst zijn door de cartoons in Charlie Hebdo. Verliest daarmee aan geldigheid omdat anders eens ‘een dief altijd een dief als argument altijd gebruikt kan worden. Waarbij ik mezelf de vraag stel, waarom ontkenning van de holocaust wel een strafbare daad is, maar de ontkenning van wat de Arabische wereld* door het Westen is aangedaan dat niet is. Daar de geschiedkundige kennis van ontbreekt of onderbelicht blijft.

Is dat soms omdat daar de schuld van bij de Europese ‘beschaving’ als geheel gelegd moet worden, terwijl voor de Shoah vooral de nazi’s als hoofdschuldigen kunnen worden aangemerkt. Niet dat ik het daarmee eens ben. Integendeel, de hele politieke cultuur in het ‘fine de siècle’ en de twintiger jaren van de twintigste eeuw, het gedachtegoed van een niet onaanzienlijk deel van de intelligentsia, vormde een rijke voedingsbodem en wegbereider voor het opkomend fascisme* en een verdere verbreding naast verdieping van het antisemitisme.*

 Zo als nu lijkt weer een vorm van een breder antisemitisme ontstaat waar ook de hele Arabische – en moslimwereld onder valt. Toch een slordige 1,8 miljard mensen. Vooral op basis van generalisaties, vooroordelen en overdreven aandacht voor extremen. Zonder dat atheïsten en seculiere gutmenschen beseffen dat hun eigen keuze niet te geloven de splinter in het oog van de ander buiten proporties uitvergroot.

Jammer is dat de schrijver door haar ongezouten oordeel over vooral de negatieve kanten van de grootste wereldgodsdiensten de positieve samenbindende elementen over het hoofd ziet. Het boeddhisme is geen godsdienst, maar een oosterse filosofische denkrichting, het belang van de wereldreligies voor de beschaving in het algemeen. De schrijver voorbij gaat aan de theologische denkbeelden over het bestaan en de werking van de vrije wil als bron van het goede of het kwade. Wat een zekere mate van keuzevrijheid juist voor diepgelovige impliceert. Is de wil van Allah alleen de wil zoals de Allerhoogste de gelovige toestaat hem vanuit zijn inzicht met kennis van zijn eigen karakter en zwakheden te interpreteren. Om het naar de katholieke theologie verantwoord te zeggen; de mens is zondig, maar hoeft dat van nature niet te zijn noch te blijven.

zo gekleed in habijt heb ik ze nog gekend

Verder kende, maar dit terzijde, ook de katholieke kerk tot voor kort nog zeer strenge kledingvoorschriften. Vooral voor religieuzen als nonnen, paters en monniken. Is het gewaad, elk voorwerp, elk gebed en gebaar in de eucharistieviering voorgeschreven in het canonieke recht. Ontleent daar als onderdeel van het geloof zijn legitimiteit of heilzame werking aan.Om maar niet stil te staan bij de talloze klederdrachten die ons land rijk was en waar streng de hand aan werd gehouden in de verschillende gemeenschappen, naast de verplichte dracht bij rouw.

Kan ik ter afsluiting alleen nog zeggen dat het artikel een sfeer ademt, de inquisitie en dan vooral zijn belangrijkste vertegenwoordiger, de grootinquisiteur Tomas de Torquemada* meer dan waardig. Waarom, daar kunt het artikel over de inquisitie op Wikipedia op nalezen.Want de hel is anders dan veel atheïsten beseffen geen straf, maar een eeuwigdurend louteringsritueel ter kwijtschelding van de zonden, iets waar je als brave borst naar de woorden van mijn godsdienstleraar niet vroeg genoeg mee kunt beginnen

Ludo 07-01-2023

*Het mahayana wordt ook wel “het grote voertuig” (Universele voertuig) genoemd, in tegenstelling tot het “kleine voertuig” (hinayana, Individuele voertuig) of theravada. Beide boeddhistische stromingen bestaan naast elkaar maar er zijn ook andere vormen van boeddhisme.

De stille kracht is een roman van de Nederlandse schrijver Louis Couperus, verschenen in 1900. Het behoort samen met Noodlot en Eline Vere tot zijn bekendste werken.*

Isaiah Berlin, Lets: Jesaja Berlins, (Riga, 6 juni 1909Oxford, 5 november 1997) was een Brits liberaal filosoof, politicoloog en deed onderzoek naar ideeëngeschiedenis. Berlin geldt als een van de belangrijkste politieke filosofen van de 20e eeuw. Bij zijn oratie ter aanvaarding van het hoogleraarschap aan de Universiteit van Oxford, in 1958, introduceerde hij het concept van ‘negatieve’ en ‘positieve’ vrijheid – gepubliceerd in boekvorm als Two Concepts of Liberty.

*Charlie Hebdo is een Frans satirisch weekblad, gevestigd in Parijs. Het verschijnt in zijn huidige vorm sinds 1992. De huidige hoofdredacteur is Laurent …

Ontstaan en publicatieverbod · ‎Voortzetting · ‎Mohammedcartoons · ‎Aanslagen

Libertinisme – Wikipedia

wikipedia.orghttps://nl.wikipedia.org › wiki › Libertinisme

Libertinisme is een levensfilosofie die absolute individuele vrijheid voorstaat. Een libertijn wordt ook wel een vrijgeest genoemd.

Der Stürmer – Wikipedia

Der Stürmer (letterlijk, “De aanvaller”) was een weekkrant van de nazi’s, verschenen tussen 1923 en 1945. Der Stürmer. Der Stürmer. Type, Wekelijkse krant.

Fascisme – Wikipedia

Het fascisme (Italiaans: fascismo) is een extreme vorm van autoritair nationalisme en is antidemocratisch, anticommunistisch, antiliberaal, antiparlementair …

Nationaalsocialisme · ‎Corporatisme · ‎Nationalisme · ‎Anti-intellectualisme

.

Ludo